sobota, 22 marca 2014

Kościół św. Gertrudy - śladami zabytków Darłowa

Dzisiejszy kościół św. Gertrudy pierwotnie służył jako kaplica cmentarna. Budowla ceglana, obecnie otynkowana, służyła uroczystościom pogrzebowym i mszom za zmarłych. 
Ponieważ nie zachowały się żadne dokumenty dotyczące dziejów świątyni (uległy zniszczeniu w czasie pożaru Darłowa w 1722), nie jest znany dokładny czas jej budowy, ani fundator kaplicy. Wielu badaczy i historyków przypisywało budowę kaplicy Erykowi Pomorskiemu, władcy darłowskiego zamku, łącząc ten fakt z jego pielgrzymką do Ziemi Świętej (w 1424 roku). Jednak współcześni historycy nie są zgodni w tej kwestii. Według Franza Kuglera kościół został wybudowany w latach 1450–1460, Ludwik Böttger opowiada się za II połową XIV wieku, natomiast Karl Rosenow stawia na II połowę XV wieku i według niego architektura kaplicy wskazuje na wpływy nordyckie.
Zdaniem polskiego historyka sztuki kaplica św. Gertrudy pochodzi z I połowy XV wieku. W pracy z 1961 roku, napisanej w związku z przeprowadzanymi na terenie kaplicy darłowskiej pracami konserwatorskimi, Iwona Strzelecka podaje, że formy budowlane świątyni mogą wskazywać na wpływy skandynawskie. Jak dowodzi A Grzybkowski wzorcem dla darłowskiej budowli nie mogła być ani Skandynawia, ani świątynie Niżu Nadbałtyckiego. Inspiracji mogła dostarczyć jednakże wczesnogotycka architektura angielskich zakonów rycerskich.
Hanna Faryna-Paszkiewicz, Małgorzata Omilanowska i Robert Pasieczny w "Atlasie zabytków architektury w Polsce" z 2001, datują kaplicę św. Gertrudy na 2. ćwierć XIV wieku lub na I połowę XV wieku. Natomiast Andrzej Grzybkowski na podstawie cech stylowych stawia na II ćwierć, lub połowę XIV wieku i przypuszcza, że fundatorem kaplicy darłowskiej mogła być rada miejska.